BLOG | 18.04.2020

Ochrona dóbr osobistych

Przyjęta w polskim systemie prawa konstrukcja dóbr osobistych zakłada, że mają one charakter niemajątkowy. Dobra osobiste stanowią więc uprawnienia człowieka ściśle związaną z jego osobą, odrębnością psychiczną, czy właściwościami osobistymi. Nie można ich zbyć, czy przelać na inną osobę. Muszą one jednak mieć obiektywny, nie zaś subiektywny charakter, choć akurat w tym przypadku nie jest to bezwzględna przesłanka. Wspólnymi elementami są tu niemajątkowy i niezbywalny charakter oraz ścisły związek z osobą, tak fizyczną jak i prawną.

 

Art. 23 k.c. zawiera przykładowe wyliczenie dóbr osobistych. Należy do nich zaliczyć przede wszystkim zdrowie, wolność, cześć, swobodę sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnicę korespondencji, nietykalność mieszkania oraz twórczość naukową, artystyczną, wynalazczą i racjonalizatorską.

Roszczenia z tytułu ochrony dóbr osobistych można podzielić na dwie grupy w zależności od tego, czy do naruszenia dobra już doszło, czy też dobro jest dopiero zagrożone naruszeniem. Warto w tym miejscu wspomnieć nadto, iż prawo cywilne stawia parasol ochronny przed naruszeniem dóbr osobistych niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach, w szczególności prawa karnego. Jeśli dobro osobiste jest zagrożone cudzym działaniem osoba, której dobro korzysta z ochrony prawnej może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. Z kolei w sytuacji, w której do naruszenia dobra osobistego już doszło, poszkodowany może żądać dopełnienia wszelkich czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia, w szczególności złożenia oświadczenia woli odpowiedniej treści i w określonej formie; zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny; naprawienia szkody majątkowej będącej skutkiem naruszenia dobra osobistego. Opisane powyżej roszczenia chronią dobra osobiste, które co do zasady mają charakter niematerialny. Jednak zdarza się, że naruszenie dóbr osobistych pociąga za sobą również szkodę majątkową.

Wówczas możemy domagać się naprawienia szkody majątkowej na zasadach ogólnych.

Polskie prawo daje zatem pełne spektrum instrumentów prawnych pozwalających na ochronę dóbr osobistych. Umiejętne skorzystanie z nich gwarantuje zaprzestanie bezprawnych działań, a także w dużej mierze może pomóc usunąć skutki już popełnionego naruszenia.