BLOG | 04.05.2020

Wywłaszczenie nieruchomości

Instytucja wywłaszczenia jest najdalej idącym ograniczeniem w prawie własności. Za dokonane wywłaszczenie nieruchomości należy się nam jednak wypłata odszkodowania, co zagwarantowane zostało w przepisach m. in. Konstytucji RP oraz Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. W pewnych sytuacjach możliwe jest więc pozbawienie prawa własności nieruchomości za odpowiednim odszkodowaniem.

 

Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji administracyjnej, prawa własności lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Wywłaszczenia można dokonać na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (gmina, powiat, województwo). Podkreślić należy, że wywłaszczenie może być dokonane tylko wtedy, gdy nie jest możliwa realizacja celu publicznego w inny sposób. Podmiot ubiegający się o wywłaszczenie musi zatem starać się o nabycie danej nieruchomości na podstawie umowy cywilno-prawnej. Jeśli to nie przyniesie skutku, uprawniony podmiot ma prawo rozpocząć procedurę wywłaszczeniową, w której określone zostanie, czy niezbędne jest pozbawienie prawa własności nieruchomości, czy też wystarczającym będzie jego ograniczenie.

Warunek, który musi zostać spełniony w celu legalnego przeprowadzenia wywłaszczenia nieruchomości, to realizacja celu publicznego. Zastosowanie przepisów o wywłaszczeniu będzie miało zatem odniesienie jedynie do nieruchomości znajdujących się na terenach określonych w planach miejscowych zagospodarowania przestrzennego lub dla których wydano decyzję o ustaleniu lokalizacji celu publicznego, którym obecnie będzie przede wszystkim budowa dróg, w tym dróg ekspresowych.

 

Wywłaszczenie jest dopuszczalne, tylko wtedy gdy dokonywane jest na cele publiczne oraz za słusznym odszkodowaniem. Oznacza to, że po przeprowadzonej procedurze wywłaszczeniowej odszkodowanie wypłacane jest na rzecz osoby, do której przypisane zostało prawo własności konkretnej nieruchomości. Zagadnienia dotyczące odszkodowania przy wywłaszczeniu reguluje ustawa o gospodarce nieruchomościami. Zaznaczyć należy, że jest to odszkodowanie za szkodę będącą wynikiem legalnego działania administracji, dlatego nie będą miały tu zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego. Z drugiej jednak strony  odszkodowanie to ma być „słuszne”, a więc powinno w pełnym stopniu rekompensować wywłaszczonemu właścicielowi utratę nieruchomości.