BLOG | 20.04.2020

Zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym

Bardzo często wiele osób rezygnuje z dochodzenia swoich praw na drodze postępowania sądowego z uwagi na koszty związane z prowadzoną sprawą. Należy pamiętać, że opłata od pozwu czy wniosku składana wraz pismem inicjującym postępowanie nie jest jedyną, którą należy uiścić w toku procesu. Do tego dochodzą bowiem inne wydatki, jak np. opinie biegłych czy koszty oględzin, których konieczność poniesienia powstaje już podczas postępowania.

 

Zwolnienie od kosztów sądowych to instytucja, której zamierzeniem jest zapewnienie dostępu do postępowania sądowego każdej osobie bez względu na status majątkowy. Z racji tego, iż proces sądowy jest co do zasady płatny, zwolnienie od tego obowiązku jest przewidziane dla podmiotów, które nie będą w stanie ponieść ciężarów finansowych. Sąd może przy tym zwolnić stronę od kosztów sądowych w całości lub w części. Strona w całości zwolniona od kosztów sądowych nie uiszcza opłat sądowych i nie ponosi wydatków, które obciążają tymczasowo Skarb Państwa. Częściowe zwolnienie od kosztów sądowych może polegać na zwolnieniu od poniesienia albo ułamkowej lub procentowej ich części, albo określonej ich kwoty, albo niektórych opłat lub wydatków. Może też polegać na przyznaniu zwolnienia co do pewnej części roszczenia lub co do niektórych roszczeń dochodzonych łącznie. Roszczenia te lub ich części sąd oznacza w postanowieniu o przyznaniu częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Strona, która została częściowo zwolniona od kosztów sądowych powinna uiścić opłaty oraz ponieść wydatki w takiej wysokości, jaka nie jest objęta zwolnieniem przyznanym przez sąd.

 

Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych można zgłosić na piśmie lub ustnie do protokołu w sądzie, w którym sprawa ma być wytoczona lub już się toczy. Osoba fizyczna winna wykazać w złożonym przez siebie oświadczeniu, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny lub ich poniesienie narazi ją na taki uszczerbek. Do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy dołączyć oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów, którego wzór jest powszechnie dostępny na stronach internetowych sądów. Natomiast osoby prawne lub jednostki organizacyjne niebędące osobami prawnymi, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, mogą zostać zwolnione od kosztów sądowych, jeżeli wykażą, że nie mają dostatecznych środków na ich uiszczenie. Dodatkowo spółka handlowa winna wykazać także, że jej wspólnicy albo akcjonariusze nie mają dostatecznych środków na zwiększenie majątku spółki lub udzielenie spółce pożyczki.