Posiadanie rzeczy nie jest tym samym, co władanie nią. Prawo chroni nie tylko prawnego właściciela danej rzeczy, ale również osobę, która tę rzecz użytkuje. Dowiedz się, na czym dokładnie polega ochrona posiadania i jakie są możliwości korzystania z niej.

 

Prawo własności a posiadanie

ochrona posiadaniaPrawo cywilne jasno stwierdza, że posiadaczem rzeczy może być zarówno właściciel, jak i użytkownik, najemca, dzierżawca lub inna osoba mająca prawo do sprawowania władztwa nad cudzą rzeczą. Prawny właściciel rzeczy jest najczęściej tzw.  posiadaczem samoistnym, zaś osoba użytkująca cudzą rzecz – posiadaczem zależnym. 

 

Własność to stan prawny, według którego dana osoba może posiadać, korzystać i rozporządzać swoją rzeczą. Posiadanie z kolei polega na fizycznym władaniu daną rzeczą z zamiarem korzystania z niej dla siebie. Posiadacz musi również użytkować daną rzecz przez dłuższy czas. Tymczasowe korzystanie z rzeczy nie oznacza automatycznie posiadania jej. 

 

Co to jest ochrona posiadania?

Ochrona posiadania zabezpiecza prawo posiadającego do korzystania z danej rzeczy. Artykuły 342-344 Kodeksu cywilnego mówią o tym, że nie wolno naruszać stanu posiadania, a także określają kroki, jakie może podjąć osoba, której posiadanie naruszono. 

 

W przypadku naruszenia posiadania posiadacz ma kilka możliwości działania. Są to:

  • Obrona konieczna – posiadacz może wykorzystać obronę konieczną w celu odparcia próby samowolnego przejęcia użytkowanej przez niego rzeczy. Należy jednak pamiętać o tym, że obrona konieczna oznacza używanie wyłącznie niezbędnych i wystarczających środków. Ponadto, może zostać ona zastosowana tylko w przypadku bezpośredniego i bezprawnego zamachu na daną rzecz. 
  • Dozwolona samopomoc – może nastąpić w sytuacji, gdy powstało już naruszenie posiadania (nie odnosi się zatem do działania w trakcie zamachu na rzecz). Wtedy posiadacz może poprzez własne działanie przywrócić poprzedni stan posiadania. Nie ma prawa jednak używać przemocy wobec innych osób.
  • Roszczenie o wstrzymanie budowy – jest możliwe, jeśli planowana budowa mogłaby naruszyć posiadanie lub spowodować szkodę posiadacza. Może on wówczas dochodzić roszczenia, ale musi to zrobić najpóźniej w ciągu miesiąca od rozpoczęcia budowy.
  • Roszczenie posesoryjne – osoba, której posiadanie naruszono, może wnieść sprawę do sądu. Składa wówczas tzw. roszczenie posesoryjne, które dotyczy przywrócenia stanu poprzedniego i zaniechania naruszeń. Co ważne, w takim przypadku sąd nie rozstrzyga, czy stan posiadania jest zgodny z prawem. Ponadto, art. 342 Kodeksu cywilnego stanowi, że niedozwolone jest samowolne naruszanie stanu posiadania, nawet jeśli posiadacz działa w złej wierze.
  RODO w firmie - jak uniknąć kary?

 

Ochrona posiadania nieruchomości

Co w praktyce oznaczają zapisy dotyczące naruszania posiadania? Przepisy chronią posiadacza niezależnie od tego, czy ma on aktualnie tytuł prawny do danej rzeczy. Ma to zastosowanie chociażby w przypadku sporów o nieruchomości. 

 

Przykładowo, jeśli posiadacz jest najemcą, który nie płaci czynszu i nie chce opuścić lokalu, tak długo aż nie zostanie przeprowadzona eksmisja, może użytkować dany lokal. Jeśli więc w tym czasie właściciel mieszkania wymieni zamki, uniemożliwiając najemcy dostanie się do lokalu, zostanie to uznane za naruszenie stanu posiadania. Najemca może wówczas skorzystać z tzw. roszczenia posesoryjnego. Jeśli zwróci się do sądu, prawdopodobnie zostanie przywrócony jego stan posiadania.

 

Wyjątkiem jest sytuacja, w której sąd lub inny uprawniony organ stwierdzi zgodność z prawem stanu powstałego wskutek naruszenia. Jeśli więc przed dochodzeniem roszczeń przez posiadacza udowodniono, że osoba przejęła daną rzecz (np. mieszkanie) zgodnie z prawem, roszczenia są nieuzasadnione. Na dochodzenie roszczenia posiadacz ma rok czasu od momentu naruszenia jego posiadania. 

 

Ochrona własności a ochrona posiadania

Posiadaczowi przysługuje szereg praw, związanych z ochroną jego stanu posiadania, nawet niezależnie od prawnego tytułu do danej rzeczy. Można więc zastanawiać się, jak w tym kontekście wygląda ochrona właścicieli i jakie oni mają możliwości obrony swoich praw?

  Umowa kredytu hipotecznego - na co zwrócić uwagę?

 

Warto podkreślić, że to właściciel ma najszersze możliwości korzystania z danej rzeczy. Może bowiem posiadać ją, użytkować i dowolnie rozporządzać nią w ramach obowiązujących przepisów prawnych. W przypadku naruszenia swojego stanu własności, może on dochodzić roszczeń od osób, które dopuściły się tego naruszenia. Taka sytuacja ma miejsce np., gdy dochodzi do bezprawnego zajmowania lokalu przez najemcę po rozwiązaniu umowy. Właściciel ma wówczas prawo dochodzenia roszczenia wydania nieruchomości (tzw. roszczenie windykacyjne). 

 

Z kolei w sytuacji, kiedy jakaś osoba w sposób bezprawny korzysta z danej nieruchomości, ale nie włada nią, właściciel może dochodzić roszczenia negatoryjnego. Przykładem jest bezprawne korzystanie przez kogoś z prywatnej drogi w celu skrócenia przejazdu do posesji. Właściciel drogi może wtedy domagać się zaprzestania takiego działania. 

Chcesz skonsultować sprawę związaną z ochroną posiadania lub własności? Wybierz kancelarię Stypuła – wesprze Cię wybitny adwokat z Poznania, który sprawnie i skutecznie pomoże Ci w Twojej sprawie!