Zachowek to prawo do dziedziczenia po zmarłym, z którego można skorzystać w określonych sytuacjach. Umożliwia otrzymanie części spadku najbliższym krewnym spadkodawcy, nawet jeśli ten nie uwzględnił ich w testamencie. Dowiedz się, komu i w jakich okolicznościach należy się zachowek i jak się o niego starać.

 

Co to jest zachowek?

Zachowek to instytucja w prawie spadkowym, której celem jest ochrona interesów osób, uprawnionych do dziedziczenia po spadkodawcy. Umożliwia ubieganie się o otrzymanie jakiejś części spadku nawet w przypadku pominięcia, czy wykluczenia przez spadkodawcę. 

 

ubieganie się o zachowekPrawo do zachowku przysługuje jednak tylko określonym osobom, które są blisko spokrewnione ze spadkodawcą. Nie daje też możliwości ubiegania się o całość spadku, a tylko o jego część. Zwykle jest to połowa kwoty, która należałaby się danej osoby w świetle dziedziczenia ustawowego (wynikającego z kodeksu cywilnego). Niemniej, jest to często skuteczny sposób na odwołanie się od niekorzystnego dla potencjalnych spadkobierców testamentu.

 

Kto może ubiegać się o zachowek?

Prawo do zachowku przysługuje tylko osobom określonym w przepisach spadkowych, regulowanych przez kodeks cywilny. Są to zstępni spadkodawcy (dzieci, wnuki lub prawnuki), małżonek oraz rodzice. W pierwszej kolejności jednak bierze się pod uwagę zstępnych oraz małżonka, a dopiero potem rodziców. Zatem w sytuacji, w której spadkodawca np. pominął w testamencie żonę, syna oraz swoich rodziców, tylko żona i syn mogą starać się o zachowek. 

  Wypadek przy pracy - jakie świadczenia się należą?

 

Kiedy należy się zachowek?

Istnieje kilka najważniejszych przypadków, w których można starać się o przyznanie zachowku:

Pominięcie pewnych osób w testamencie

Sytuacja ta ma miejsce, jeśli spadkodawca sporządzi testament, ale nie uwzględni osób uprawnionych do dziedziczenia w świetle kodeksu cywilnego. Wówczas osoby takie mogą starać się o otrzymanie połowy należnej im ustawowo kwoty. Przykładowo, prawo do zachowku po rodzicach będzie przysługiwać dzieciom, które nie zostały wspomniane w testamencie.

 

Brak testamentu lub zapisy identyczne z ustawowymi

Niekiedy zdarza się, że spadkodawca w ogóle nie sporządzi testamentu. Analogiczna pod względem prawnym sytuacja następuje, gdy zapisy w testamencie są zbieżne ze sposobem dziedziczenia, wynikającym z ustawy. W obu tych przypadkach spadkobiercy mogą ubiegać się o zachowek, jeśli spadkodawca rozporządził swoim majątkiem jeszcze za życia (np. w formie darowizny). Jeśli z tego powodu część osób uprawnionych do dziedziczenia nie otrzyma spadku w należnej im wartości, mogą one domagać się zachowku.

Zapis przyznający spadek w mniejszej niż należna wysokości

Taka sytuacja ma miejsce, gdy spadkodawca sporządził testament, uwzględniając w nim wszystkie uprawnione do dziedziczenia osoby, ale nie wszystkie otrzymały spadek w należnej im wysokości. Osoba, która w świetle zapisów testamentu ma otrzymać spadek o mniejszej wartości, niż wynikałoby to z zapisów kodeksu cywilnego, ma więc prawo do zachowku.

  Zasiedzenie nieruchomości

Testament negatywny

Kolejnym powodem do wniesienia sprawy o zachowek może być tzw. testament negatywny. Oznacza to sytuację, w której spadkodawca dokonał wykluczenia określonej osoby z dziedziczenia po nim. Nie jest to jednak równoznaczne z wydziedziczeniem (to ostatnie może nastąpić tylko w ściśle określonych przypadkach). Osoby ujęte w testamencie negatywnym nadal mogą ubiegać się o zachowek, w przeciwieństwie do osób wydziedziczonych.

 

Jak ubiegać się o zachowek?

Zachowek powinien być wypłacony przez osoby, które nabyły spadek po zmarłym (lub jego większą część). W celu dochodzenia tego roszczenia, najpierw najlepiej wystosować pisemne wezwanie do zapłaty należnej kwoty do spadkobierców. W piśmie takim powinna zostać zawarta informacja o konkretnej kwocie świadczenia oraz podstawie prawnej, pozwalającej na uzyskanie zachowku.

 

Jeśli pisemne wezwanie okaże się nieskuteczne, można skierować sprawę do sądu. Wówczas konieczne jest sporządzenie pozwu o zapłatę zachowku. Musi on zawierać dane powoda i osoby pozwanej, należną kwotę zachowku, uzasadnienie oraz datę wymagalności (ostateczny termin zapłaty). 

Nie wiesz, czy przysługuje Ci prawo do zachowku i w jaki sposób je wyegzekwować? Skontaktuj się z nami! Prawnicy naszej kancelarii są gotowi do pomocy w formie porady, sporządzenia niezbędnych pism, czy poprowadzenia całej sprawy o zachowek.